Higiena w terrarium
Utrzymanie czystości i higieny w terrarium jest bardzo ważne, aby nasz legwan czuł się w nim dobrze, a ono stanowiło dekorację naszego domu.
Do podstawowych prac należy jak najszybsze usuwanie odchodów, resztek pokarmu, a podczas procesu linienia, zrzuconego naskórka.
Proces linienia spowodowany jest ciągłym wzrostem legwanów. Jest to zjawisko normalne wśród tej grupy zwierząt. Skóra przed linieniem staje się matowa, wpadająca w mleczno-niebieskawy odcień. Matowienie spowodowane jest występowaniem płynów surowiczych między schodzącą, a nową skórą. Wylinka schodzi partiami z ciała legwanów. Wraz z wylinką, gady pozbywają się roztoczy i innych pasożytów.
Ma to na celu zapobieżenie ewentualnemu, wtórnemu zakażeniu zwierzęcia pasożytami zewnętrznymi. Ważna jest by woda w basenie była czysta i często zmieniana. Gady kąpiąc się w wodzie często się do niej wypróżniają, a co za tym idzie wykluczają ją z dalszego użytku. 2-3 razy dziennie spryskujemy całe terrarium wodą ze spryskiwacza. Ma to na celu utrzymanie odpowiednio wysokiej wilgotności. Pamiętajmy jednak , że same legwany nie są zwolennikami takiej formy kąpieli.
Do karmienia nie używamy liści zwiędniętych, zbrązowiałych i produktów nadgniłych. Karma musi być zawsze świeża i umyta. Możemy podawać legwanom pokarm wilgotny zaraz przed spożyciem, nie dopuszczając by wilgotna karma leżała w karmniku zbyt długo co może doprowadzić do jej zaparzenia, a w efekcie do ich zatrucia.
|
|
Okres wylinki jest okresem
mało efektownego wyglądu legwana
(fot. Dominik Majewski)
|
Wiemy już, że legwany doskonale pływają. Możemy więc zastosować im kąpiel w wannie szczególnie podczas okresu linienia. Kąpiel taka odbywa się w wodzie o temperaturze 28-35°C i tylko pod naszym nadzorem. W razie konieczności wymieniamy część lub całe podłoże w terrarium. Przynajmniej raz w miesiącu powinniśmy wymyć całe wnętrze zbiornika hodowlanego, szyby, sztuczne rośliny i pozostałe wyposażenie. Do mycia używamy czystej wody. Nie stosujemy detergentów, chyba że jest możliwość dokładnego wypłukania mytych elementów pod bieżącą wodą.
Systematycznie usuwamy z szyb biały nalot, który jest skutkiem kichania. Kichanie u legwanów ( gdy na szybie lub innych częściach terrarium widoczne są białe zacieki ) jest zupełnie normalnym zjawiskiem. W ten sposób legwany pozbywają się nadmiaru soli z organizmu. Jednak, jeżeli kichaniu towarzyszą inne objawy (np. wydzielina z nozdrzy) powinniśmy się zgłosić do lekarza weterynarii, gdyż może zachodzić podejrzenie infekcji. Karmnik, basen i poidło można przemywać wodą utlenioną, a następnie dokładnie je opłukać. Możemy też je sparzyć gorącą wodą ale musimy pamiętać o tym, że tworzywa sztuczne pod wpływem wysokiej temperatury mogą ulec deformacji. Ważną rzeczą jest to, by po każdym kontakcie ze zwierzęciem dokładnie umyć ręce!
Zoonozy i podstawy higieny
Większość jeśli nie wszystkie gady są nosicielami salmonelli, która okresowo albo ciągle jest wydalana wraz z kałem. Badania wykazały że 85% żółwi, 77% jaszczurek i 92% węży jest nosicielem jednego z 2000 serotypów bakterii z rodzaju Salmonella. Salmonella spp. w większości przypadków nie wywołuje żadnych objawów chorobowych u gadów, ale może wywoływać ciężką chorobę u ludzi.
Salmonella łatwo przenosi się z gadów na ludzi. Ażeby doszło do przeniesienia salmonelli z gadów na ludzi musi dojść do zakażenia drogą pokarmową. Najczęściej ma to miejsce w przypadku gdy po kontakcie z gadami bądź kontakcie z powierzchniami zanieczyszczonymi odchodami gadów nie zostaną należycie umyte ręce lub zostanie zanieczyszczona kałem żywność.
Większość zdrowych ludzi ma codziennie kontakt z bakteriami salmonella i innymi drobnoustrojami chorobotwórczymi, ale dzięki sprawnemu systemowi odpornościowemu i faktowi kontaktu z małą ilością drobnoustrojów nie zaczyna chorować. Te osoby, które zostały zarażone salmonellą zwykle przechodzą łagodną chorobę charakteryzującą się biegunką, gorączką i bólami brzucha. W takim przypadku jest to schorzenie dosyć niegroźne jednakże może dojść do przedostania się bakterii do układu krwionośnego, szpiku kostnego i układu nerwowego, prowadząc do ciężkich a czasem śmiertelnych chorób. Takie powikłania mogą wystąpić u dzieci, u osób starszych oraz u osób z obniżoną odpornością (po przeszczepie szpiku kostnego, u osób z cukrzycą, chorych na AIDS, i osób po chemioterapii)
Niestety salmonelli nie można wyeliminować z przewodu pokarmowego gadów. Próby leczenia antybiotykami w celu zwalczenia salmonelli są nieskuteczne a dodatkowo mogą prowadzić do wytworzenie szczepów odpornych na dany antybiotyk. Próby wyhodowania albo identyfikacji zwierząt, które są wolne od salmonelli również były nieskuteczne (możliwość okresowego wydalania salmonelli z kałem), dlatego badania kału w celu wykazania, że dany osobnik jest wolny od salmonelli są niewskazane.
Gady mogą być źródłem innych mikroorganizmów, które wywołują choroby o objawach podobnych do salmonelli:
Aeromonas
Campylobacter
Citrobacter
Coccidia
Clostridium
Corynebacterium
Edwardsiella tarda
E. coli Enterobacter
Enterobacter
Klebsiella
Leptospira
Mycobacterium
Neisseria
Pasteurella
Pentastomiasis
Plesiomonas
Proteus
Serratia
Staphylococcus
Streptococcus
Yersinia
Gady mogą być również źródłem innych chorób:
Amebioza
Anisakidoza
Wąglik
Babeszjoza
Bartonella spp.
Blastomyces dermatides
Bordetella bronchiseptica
Bruceloza
Campylobacter spp.
Choroba kociego pazura
Chlamydia psittaci
Coccidia
Cryptosporidium spp.
Cysticerkoza
Cytomegalovirus
Grzybice skórne
E. coli
Echinococcoza
Ehrlichioza
Różyca
Giardioza
Listerioza
Influenza
Leptospiroza
Choroba z Lyme
Na szczęście postępowanie zgodnie z podstawowymi zasadami higieny uniemożliwia rozprzestrzenianie salmonelli i innych mikroorganizmów. Do tych podstawowych zabiegów zaliczamy:
- Noszenie rękawiczek lub każdorazowe dokładne mycie rąk ciepłą wodą z mydłem po: każdorazowym kontakcie z gadami, czyszczeniu klatek i wyposażenia oraz po kontakcie z odchodami gadów.
- Uniemożliwienie gadom dostępu do kuchni, pokoi jadalnych oraz miejsc gdzie jest przygotowywana żywność.
- Nie używanie zlewozmywaków, blatów kuchennych oraz umywalek lub wanien do kąpieli albo mycia klatek, misek bądź basenów. Także należy uniemożliwić gadom dostęp do umywalek i wanien oraz wszelkich obszarów, w których kąpane są niemowlęta. Do tych wszystkich zabiegów oraz kąpieli gadów można używać plastikowych misek i wanien a zużytą wodę należy wylać do toalety.
- Zawsze myć naczynia na pokarm i wodę ciepłą wodą z mydłem oraz dezynfekować je za pomocą np.: chlorhexydyny. (należy pamiętać ,że przed ponownym użyciem naczynia trzeba dokładnie spłukać środek dezynfekujący za pomocą czystej wody).
- Nie jeść, nie pić oraz nie palić w czasie kontaktu z gadami, ich klatkami lub wyposażeniem.
- Nie całować gadów oraz nie dzielić się jedzeniem lub piciem.
- Rozważyć trzymanie gadów w ich terrariach lub wydzielić ograniczony teren w mieszkaniu gdzie gady mogą chodzić wolno. Zawsze myć ręce po kontakcie z terenem gdzie gady mają wolny dostęp.
- Kobiety w ciąży, dzieci osoby starsze oraz osoby z osłabioną odpornością są szczególnie narażone na zakażenie albo ciężkie powikłania salmonellozy. Takie osoby powinny przedsięwziąć szczególne środki ostrożności lub unikać kontaktu z gadami.
- Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (USA) zaleca uniemożliwianie dzieciom poniżej 5 lat kontakt z gadami.
- Stowarzyszenie Lekarzy Weterynarii Gadów i Płazów (USA) zalecają właścicielom gadów, którzy mają małe dzieci przedyskutowanie z lekarzami weterynarii oraz lekarzami medycyny kroki mające na celu zminimalizowanie ryzyka zarażenia. Dzieci powinny być pod nadzorem podczas kontaktów z gadami, ażeby uniemożliwić im wkładanie do ust rąk bądź przedmiotów z którymi gady miały kontakt. Gady nie powinny być trzymane w dziecięcych ośrodkach takich jak: przedszkola lub szkoły.
- Nie używać dla gadów tych samych przedmiotów, które stosuje się do własnego użytku.
- Postępować z zaleceniami lek. wet. co do diety i warunków w jakich trzymane są gady. Zdrowe zwierzę żyjące we właściwym środowisku ma mniejsze "skłonności" do zanieczyszczania środowiska bakteriami Salmonella.
Te zalecenia nie mają na celu odstraszyć od trzymania gadów. Jeśli zachowamy podstawowe środki ostrożności i zdrowy rozsądek ryzyko zarażenia salmonella lub innymi chorobami jest bardzo niskie (z wyjątkiem dzieci i osób z osłabiona odpornością). Gady mogą być bezpiecznie trzymane w domu jednak ich właściciele muszą być świadomi ryzyka i poinformowani jak zmniejszyć ryzyko zarażenia chorobami od gadów.
Cieszmy się hodowlą gadów jednakże nie zapominajmy że podstawy higieny osobistej to nasza najlepsza metoda ochrony siebie i naszych zwierząt przed wieloma chorobami.
"Zoonozy i podstawy higieny" opracował lek. wet. Michał Polok
|
|
